Cmentarz w Wolisku

2014-04-25 12:00:00 (ost. akt: 2014-04-25 11:47:53)

Wolisko. To miejsce urzeka nie tylko swoim malowniczym położeniem wśród napiwodzkich lasów, ale także niezwykle interesującą historią gen. Maczugowskiego i jego żołnierzy służących w XV Korpusie 
gen. Martosa w armii rosyjskiej.
 W Wolisku zachował się cmentarz wojenny położony jest w lesie przy linii kolejowej Nidzica -Szczytno i dawnej drodze leśnej prowadzącej w kierunku wsi Bartoszki.


Cmentarz w Wolisku

Autor zdjęcia: Aleksandra Kaczmarczyk

Podjęłam się zadania udokumentowania cmentarza wojennego 
w miejscowości niegdyś zwanej Woliskiem, a teraz porośniętej lasem. Miejsce to urzeka nie tylko swoim malowniczym położeniem wśród napiwodzkich lasów, ale także niezwykle interesującą historią gen. Maczugowskiego i jego żołnierzy służących w XV Korpusie 
gen. Martosa w armii rosyjskiej.
Cmentarz położony jest w lesie przy linii kolejowej Nidzica -Szczytno i dawnej drodze leśnej prowadzącej w kierunku wsi Bartoszki – na mapie miejscowość ta, to Wolisko.

Opis nagrobka

Cmentarz założony na planie prostokąta o wymiarach 9 x10 m. 
Granice zostały obsadzone świerkami, w 2011 roku usunięto część 
świerków rosnących od strony torów kolejowych. Aktualnie pozostało
 6 z pierwotnie 13 drzew stanowiących element wyróżniający w lesie
 z przewagą sosen. Cmentarz stanowi zbiorowa mogiła w kształcie niewysokiego kopca, o bokach umocnionych kamieniem polnym .
 Na boku mogiły, od strony północnej, tablica z napisem:
"RUSSISCH??? GENERAL
MATSCHUGOWSKI • UND • 18 RUSSISCHE KRIEGER ???
 • FIELEN BEI GRÜNFLIESS IN DER • TANNENBERG SCHLACHT 
• AM 30.8.1914".
Na szczycie mogiły wysoki, betonowy, krzyż prawosławny,
 który stanowi element dominujący, widoczny z daleka, 
o jednoznacznym znaczeniu sakralnym, uświęcającym to miejsce.
 Cmentarz jest dobrze zachowany. Brak jest jakichkolwiek śladów 
dewastacji, czy zniszczeń spowodowanych przez zwierzęta. 
Tablica jest nieczytelna i wymaga wymiany. Moim zdaniem
 odpowiednim działaniem byłoby ogrodzenie cmentarza 
i odnowienie nasadzeń ze świerków. 


Historia, znaczenie kulturowe

Cmentarz założony w 1914 r. po próbie wycofania sił 
rosyjskich w rejony Kongresówki 29 XIII.

20 października 2013 rowerzyści z Olsztyna i Kaliningradu 
odwiedzili ten grób. Rosjanie złożyli wieniec a ich
 przedstawiciel opowiedział jak doszło do bitwy o Prusy 
Wsch. oraz zapowiedział przyjazd większej grupy 
rowerzystów w przyszłym roku na stulecie bitwy.

Cmentarz ten nie jest tylko mogiłą generała 
Maczugowskiego i jego żołnierzy, ale świadczy również 
o szacunku do poległych wrogów, jakimi byli Rosjanie
 na ziemiach Prus Wschodnich.

Generał Maczugowski

Fascynujący aspektem tworzenia tej pracy były ciekawostki, na jakie miałam przyjemność się natknąć w procesie jej tworzenia. Niżej postaram się przedstawić najbardziej intrygujące mnie zagadnienia.
.
1. Interesującą sprawą jest pisownia nazwiska gen. Maczugowskiego lub jak można znaleźć w wielu opracowaniach gen. Maczagowskiego. Właściwie w historiografii rosyjskiej
 i tymże języku pochowany w Prusach Wschodnich generał to Machugovsky Nikołaj Iwanowicz i taką też pisownię odnalazłam na tablicy umieszczonej na cmentarzu, z tym, że literę y zamieniono na i.
.
2. Odrobinę kłopotu sprawiły mi również daty śmierci generała. Na t ablicy nagrobnej widnieje data AM 30.8.1914, zaś
 w życiorysie (w języku rosyjskim, jedynym jaki udało mi się znaleźć) data: 16.08.1914. Oczywiście na początku przyczyny takiego stanu rzeczy dopatrywałam się w zawierusze wojennej, jednak sprawa ta nie dawała mi spokoju. Rozwiązanie przyszło za sprawą kilku kliknięć,bowiem różnice te wynikają z obowiązujących, jeszcze w tamtych czasach, różnych kalendarzy. Prusy Wschodnie posługiwały się kalendarzem gregoriańskim, zaś Rosja reformę kalendarza wprowadziła po I wojnie światowej.
3. .Udało mi się także odnaleźć gazetę, w której mowa jest o zaginięciu, wtedy już nieżyjącego gen. Maczugowskiego. Nowa Gazeta Łódzka z 12 października 1914 roku podała taka informację: " Zginęli bez wieści: kapitan Bogdanowicz Paweł syn Mikołaja, generał-major Maczugowski Mikołaj syna Jana".


Prezentujemy prace konkursowe XIII Powiatowego Konkursu Wiedzy o Regionie im. Ludwika Ekierta. W tym numerze naszej gazety praca Aleksandry Kaczmarczyk, uczennicy ZSZiO w Nidzicy, która zajęła I miejsce.

Komentarze (2)

Dodaj komentarz Odśwież

Zacznij od: najciekawszych najstarszych najnowszych

Dodawaj komentarze jako zarejestrowany użytkownik - zaloguj się lub wejdź przez FB

  1. do hanes: #1382995 | 81.190.*.* 26 kwi 2014 00:01

    
w miejscowości niegdyś zwanej Woliskiem, czytaj uważnie. jaki kurhan, jaki grób zbiorowy?

    Ocena komentarza: poniżej poziomu (-3) ! - + odpowiedz na ten komentarz

  2. Hanes #1299828 | 80.55.*.* 18 sty 2014 14:19

    To nie miejscowość tylko leśniczówka. Jest różnica. Poprawnie powinno być grób zbiorowy albo wręcz kurhan. Dbałość o cmentarze wojenne wynika z postanowień międzynarodowych - to że Polacy ich nie przestrzegają jak zniszczony cmentarz w Muszakach to inna sprawa. Może uczniowie z Jagarzewa przejdą się do gminy i pozbierają wspomnienia odpowiedzialnych za to urzędników? Może wójt i radni powinni z własnych diet go odbudować?

    Ocena komentarza: warty uwagi (6) ! - + odpowiedz na ten komentarz